Po co bada się powłoki w mgle solnej
Powłoka antykorozyjna ma pracować kilkanaście lat. Nikt nie czeka kilkunastu lat na wynik, dlatego stosuje się badania przyspieszone: próbkę umieszcza się w kontrolowanej, agresywnej atmosferze i obserwuje, po ilu godzinach pojawią się pierwsze objawy zniszczenia. Najpowszechniejszym z tych badań jest test w obojętnej mgle solnej.
Metodykę określa norma ISO 9227:2022 „Badania korozyjne w sztucznych atmosferach — Badania w rozpylonej solance”. Zwróć uwagę na wydanie — poprzednia wersja (ISO 9227:2017) została zastąpiona w 2022 roku, a specyfikacje techniczne i karty wyrobów nierzadko nadal odwołują się do starszego dokumentu.
Trzy typowe zastosowania badania:
- Kwalifikacja systemu powłokowego — potwierdzenie, że system odpowiada zakładanej kategorii korozyjności i trwałości.
- Kontrola partii — w produkcji seryjnej, jako badanie wyrywkowe potwierdzające powtarzalność procesu malowania lub cynkowania.
- Porównanie wariantów — wybór między systemami, gruntami czy dostawcami farby na podstawie danych, a nie deklaracji.
NSS, AASS, CASS — trzy warianty badania
ISO 9227 opisuje trzy testy, różniące się składem solanki i agresywnością. Wybór nie jest dowolny — wskazuje go specyfikacja wyrobu lub norma przedmiotowa.
| Test | Nazwa | Charakter roztworu | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| NSS | Neutral Salt Spray — obojętna mgła solna | Roztwór chlorku sodu o odczynie obojętnym | Powłoki malarskie, metalowe, konwersyjne — wariant najczęściej wymagany |
| AASS | Acetic Acid Salt Spray — mgła solna z kwasem octowym | Solanka zakwaszona kwasem octowym | Powłoki dekoracyjne miedź–nikiel–chrom, anodowane aluminium |
| CASS | Copper-Accelerated Acetic Acid Salt Spray | Solanka zakwaszona z dodatkiem chlorku miedzi(II) | Wariant najbardziej agresywny — powłoki galwaniczne o wysokich wymaganiach |
W praktyce antykorozyjnej zdecydowanie dominuje NSS. AASS i CASS pojawiają się głównie w branży galwanicznej i motoryzacyjnej.
Co musi zapewnić komora
Wiarygodność badania zależy od stabilności warunków w czasie liczonym w setkach, a nierzadko tysiącach godzin. Norma precyzuje szereg parametrów, które komora musi utrzymać i udokumentować:
- Temperatura w komorze — utrzymywana w wąskim przedziale przez cały czas narażenia.
- Szybkość osadzania mgły — kontrolowana za pomocą kolektorów rozmieszczonych w strefie roboczej; to parametr sprawdzany przy każdym uruchomieniu badania.
- Jakość wody i soli — woda dejonizowana o zdefiniowanej przewodności, sól o kontrolowanej czystości; zanieczyszczenia zmieniają agresywność środowiska.
- pH roztworu — weryfikowane przed badaniem i w jego trakcie. Przyda się pH-metr wielofunkcyjny.
- Kąt ustawienia próbek — pochylenie względem pionu wpływa na spływanie roztworu i jest określone w normie.
Z tego powodu komora solna nie jest „szafą z nawilżaczem”: to urządzenie pomiarowe z rejestracją parametrów. W ofercie znajdziesz m.in. komorę solną Salt Cab 250 (ISO 9227, ASTM B117), poziomą komorę korozyjną CorrosionBox H oraz stanowisko do badania trwałości powłok metalicznych. Pełny przegląd: komory solne.
Komora solna, klimatyczna, starzeniowa — czym się różnią
Trzy typy urządzeń bywają mylone, a badają zupełnie różne mechanizmy zniszczenia.
| Typ komory | Symulowany czynnik | Co ujawnia |
|---|---|---|
| Solna | Mgła chlorkowa | Korozja podpowłokowa, pęcherzenie, rdzewienie w nacięciu |
| Klimatyczna | Cykle temperatury i wilgotności, kondensacja | Odporność na wilgoć, pęcherzenie, zmiany adhezji |
| Starzeniowa (UV) | Promieniowanie UV, temperatura, zraszanie | Kredowanie, utrata połysku, zmiana koloru, spękania |
Jeżeli przedmiotem oceny jest trwałość wyglądu — kolor i połysk elewacji, obudowy, elementu dekoracyjnego — mgła solna odpowie na niewłaściwe pytanie. Potrzebna będzie komora starzeniowa, np. Xentester Advanced. Do badań wilgotnościowo-temperaturowych służy komora klimatyczna ClimaBox 110.
Jak ocenia się próbkę po badaniu
Samo „ile godzin wytrzymała” to zaledwie część informacji. ISO 9227 określa sposób prowadzenia narażenia, natomiast ocena próbki odbywa się według norm przedmiotowych właściwych dla danego rodzaju zniszczenia. W praktyce po wyjęciu próbki ocenia się:
- Pęcherzenie — stopień i wielkość pęcherzy, w odniesieniu do wzorców.
- Rdzewienie i korozja podpowłokowa — ze szczególną uwagą na propagację od nacięcia wykonanego przed badaniem.
- Przyczepność po narażeniu — porównawczo względem stanu wyjściowego, metodą pull-off lub siatki nacięć (nóż krążkowy ISO 2409, przyrządy do badania przyczepności).
- Zmiana wyglądu — połysk (połyskomierz PosiTector GLS) i kolor.
Dlatego przed badaniem konieczne jest udokumentowanie stanu wyjściowego: grubości powłoki (miernikiem grubości powłok), połysku, koloru i przyczepności. Bez danych „przed” wynik „po” nie opisuje zmiany.
Czego badanie w mgle solnej nie mówi
To najważniejszy akapit tego wpisu. Test NSS jest badaniem porównawczym i kwalifikacyjnym, a nie prognostycznym.
- Nie przelicza się na lata eksploatacji. Nie istnieje wiarygodny, uniwersalny przelicznik „1000 h NSS = X lat w atmosferze C4”. Mechanizmy korozji w stałej mgle chlorkowej i w rzeczywistym, cyklicznym środowisku są różne.
- Nie zastępuje badań cyklicznych. W rzeczywistości powłoka przechodzi cykle zawilgocenia i wysychania, nagrzewania i ochłodzenia; stała mgła tego nie odwzorowuje.
- Nie pozwala porównywać różnych typów powłok. Zestawianie wyniku NSS powłoki cynkowej z wynikiem powłoki organicznej prowadzi do błędnych wniosków — reagują na chlorki inaczej.
Wniosek praktyczny: badanie w mgle solnej doskonale nadaje się do porównywania wariantów tego samego typu powłoki i do wykrywania odstępstw w procesie. Do oszacowania trwałości w konkretnym środowisku służą klasyfikacje według kategorii korozyjności i doświadczenie eksploatacyjne.
Własna komora czy badanie w laboratorium
Zakup komory ma sens, gdy badania są elementem stałej kontroli produkcji — wtedy liczy się dostępność, krótki czas reakcji i brak kosztów zewnętrznych na każdą partię. Przy badaniach okazjonalnych lub gdy wynik ma być uznawany przez stronę trzecią, rozwiązaniem jest laboratorium akredytowane.
Laboratorium Anticorr prowadzi akredytowane badania w obojętnej mgle solnej wg PN-EN ISO 9227 w zakresie akredytacji PCA AB 1828. Jeżeli potrzebujesz sprawozdania z badań akredytowanych albo rozważasz uruchomienie badań u siebie, skontaktuj się z nami — pomożemy wybrać właściwą drogę i dobrać komorę do liczby próbek oraz wymaganego wariantu badania.